Podoba Ci się dlaucznia.pl? Możesz kupić dostęp na rok już od 8,25 zł za jeden przedmiot

Kwasy nukleinowe

W komórkach występują dwa rodzaje kwasów nukleinowych:

  • DNA – kwas deoksyrybonukleinowy, który jest nośnikiem informacji genetycznej u wszystkich organizmów oraz u części wirusów.
  • RNA – kwas rybonukleinowy, który bierze udział w odczytywaniu informacji genetycznej zawartej w DNA, m.in. poprzez udział w syntezie białek.
  • Kwasy nukleinowe są:
  • zbudowane z węgla, wodoru, tlenu, azotu i fosforu.
  • polimerami zbudowanymi z monomerów nazywanych nukleotydami.

Nukleotydy

Nukleotydy wchodzą w skład kwasów nukleinowych.
  • Mogą występować:
    •  w postaci wolnej, np. ATP (adenozynotrifosforan), który przenosi energię;
    •  w postaci dinukleotydów, takich jak NAD+ (dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy) oraz FAD (dinukleotyd flawinoadeninowy), które transportują elektrony np. w procesie oddychania tlenowego.
  • Pojedynczy nukleotyd jest zbudowany z trzech elementów:
    • zasady azotowej,
    • pięciowęglowego cukru,
    • reszty kwasu fosforowego(V).

 

Budowa nukleotydu Budowa nukleotydu
  • W kwasach nukleinowych nukleotydy są połączone w długie nici wiązaniami fosfodiestrowymi.

  • Wiązania fosfodiestrowe powstają między cukrem jednego nukleotydu a resztą fosforanową(V) następnego nukleotydu.

Wiązanie fosfodiestrowe w kwasach nukleinowych Wiązanie fosfodiestrowe w kwasach nukleinowych

DNA (kwas deoksyrybonukleinowy)

DNA jest materiałem genetycznym organizmów oraz niektórych wirusów.
  • W sekwencji tworzących go nukleotydów jest zapisana informacja o kolejności, rodzaju i liczbie aminokwasów tworzących białka.
  • Zawarta w DNA informacja jest przekazywana w procesach dziedziczenia z pokolenia na pokolenie, dlatego DNA nazywamy nośnikiem informacji genetycznej.
  •  DNA w komórkach jądrowych znajduje się głównie w jądrze komórkowym. W niewielkich ilościach jest obecny także w mitochondriach, a u roślin – również w chloroplastach.

Budowa cząsteczki DNA

  • Cząsteczka DNA jest zbudowana z dwóch nici, które są ułożone równolegle do siebie i śrubowato skręcone wokół wspólnej osi. Tę strukturę nazywamy podwójną helisą.
  • Helisa utrzymuje swój kształt m.in. dzięki wiązaniom wodorowym występującym między zasadami azotowymi obu nici.
  •  W DNA występują cztery rodzaje nukleotydów. Każdy z nich zawiera inną zasadę azotową: adeninę (A), tyminę (T), cytozynę (C) lub guaninę (G).
  •  Cukrem wchodzącym w skład nukleotydów DNA jest deoksyryboza.
Budowa cząsteczki DNA Budowa cząsteczki DNA
  • Zasady azotowe w DNA łączą się zawsze w określony sposób, który nazywamy zasadą komplementarności.

Zasada komplementarności Zasada komplementarności
  • Nici tworzące cząsteczkę DNA również są komplementarne.

  • Dzięki zasadzie komplementarności jest możliwa replikacja DNA, czyli jego powielanie.

  • Replikacja DNA polega na tym, że po rozpleceniu helisy do każdej nici są dobudowywane na zasadzie komplementarności nowe nukleotydy.

  • W wyniku replikacji z jednej cząsteczki DNA powstają dwie identyczne cząsteczki potomne.

RNA (kwas rybonukleinowy)

RNA występuje w jądrze komórkowym oraz w cytozolu, mitochondriach i chloroplastach.

  • Powstaje w wyniku kopiowania informacji z DNA.

  • Główną funkcją RNA jest udział w syntezie białek.

  • W komórkach występują różne rodzaje RNA. Najważniejsze z nich to:     
            

    rRNA – buduje rybosomy,

    tRNA – transportuje aminokwasy na rybosomy,

    mRNA – przenosi informację o budowie białka z jądra komórkowego na rybosomy.
  • W komórkach występują także cząsteczki RNA, które pełnią inne funkcje, np. funkcję enzymatyczną lub regulatorową.
  • RNA stanowi też materiał genetyczny niektórych wirusów.

Budowa RNA

  • W RNA, podobnie jak w DNA, występują cztery rodzaje nukleotydów. Zamiast tyminy występuje inna zasada azotowa – uracyl (U).

  • Cukrem wchodzącym w skład nukleotydów RNA jest ryboza.

  • Cząsteczki RNA są zwykle jednoniciowe. Czasem występują w nich fragmenty dwuniciowe, które powstają wskutek komplementarnego łączenia się nukleotydów jednej nici. Obecność takich fragmentów decyduje o kształcie cząsteczki RNA, co wpływa na jej funkcję.

  • W RNA komplementarne pary zasad to adenina i uracyl oraz cytozyna i guanina.

Budowa RNA Budowa RNA
Lubisz naukę z dlaucznia.pl? Odbierz swój rabat na dostęp nielimitowany i korzystaj ze wszystkich przedmiotów za jedyne
8.25 -25%
8,25 zł/przedmiot
Cena za całość: 74,25 zł
Podoba Ci się dlaucznia.pl? Możesz kupić dostęp na rok już od 8,25 zł za jeden przedmiot