Podoba Ci się? Załóż konto!

Wszystkie lekcje, fiszki, quizy, filmy i materiały dodatkowe są dostępne po zalogowaniu.

Komórka

Komórka to podstawowa jednostka strukturalna wszystkich organizmów, zdolna do wykonywania czynności życiowych.

  • Organizmy mogą być zbudowane z tylko jednej komórki, np. bakterie, lub z wielu komórek, np. zwierzęta, rośliny i grzyby.

Rodzaje komórek

  • Ze względu na obecność jądra komórkowego lub jego brak komórki dzielimy na:

  • • komórki prokariotyczne, czyli komórki bezjądrowe, których materiał genetyczny (DNA) jest ułożony luźno w cytozolu. Komórkami prokariotycznymi są komórki bakterii;

komórka prokariotyczna
komórka prokariotyczna
  • • komórki eukariotyczne, czyli komórki jądrowe, których jądro komórkowe komórki zawiera większość jej DNA. Komórkami eukariotycznymi są komórki zwierząt, roślin i grzybów.

komórka eukariotyczna
komórka eukariotyczna

Komórka eukariotyczna – budowa

  • We wszystkich komórkach eukariotycznych występują trzy wspólne elementy. Są to:

    1. błona komórkowa, która tworzy barierę oddzielającą komórkę od środowiska zewnętrznego,
    2. jądro komórkowe, zawierające DNA, w którym jest zapisana informacja o budowie białek potrzebnych komórce,
    3. cytoplazma, w której skład wchodzą cytozol i zawieszone w nim organella.

    Cytozol to płynna substancja wypełniająca przestrzeń miedzy organellami oraz pośrednicząca w transporcie substancji między różnymi rejonami komórki.
    Organelle komórkowe, które wchodzą w skład cytoplazmy to:
    – mitochondria, w których zachodzą główne etapy oddychania tlenowego,
    – aparat Golgiego, który modyfikuje białka i lipidy oraz transportuje je w odpowiednie rejony komórki lub poza nią,
    – wakuola, która gromadzi wodę w komórkach roślin i grzybów,
    – siateczka śródplazmatyczna, która bierze udział głównie w produkcji białek i lipidów,
    – rybosomy uczestniczące w syntezie białek.
  • Komórkami eukariotycznymi są komórki zwierzęce, roślinne i grzybowe.
  • W budowie komórek eukariotycznych występują elementy charakterystyczne, dzięki którym można rozpoznać, czy jest to komórka zwierzęca, roślinna czy grzybowa.

Komórka zwierzęca

  • W komórce zwierzęcej występują lizosomy – struktury, w których zachodzi trawienie składników pokarmowych i uszkodzonych organelli.
Budowa komórki zwierzęcej
Budowa komórki zwierzęcej

Komórka roślinna

  • W komórce roślinnej występują:
    • chloroplasty odpowiadające za wytwarzanie substancji pokarmowych podczas fotosyntezy,
    • ściana komórkowa, która nadaje kształt komórce, chroni przed uszkodzeniami mechanicznymi oraz wnikaniem  drobnoustrojów. Jest zbudowana z cukru – celulozy.
  • W dojrzałej komórce roślinnej wakuola jest położona centralnie i wypełnia prawie całe wnętrze komórki.
Budowa komórki roślinnej
Budowa komórki roślinnej

Komórka grzybowa

  • Ściana komórkowa w komórce grzybowej jest zbudowana z cukru – chityny.

  • Wakuole są zwykle drobne i liczne.

Budowa komórki grzybowej
Budowa komórki grzybowej

Różnorodność komórek eukariotycznych

  • Komórki eukariotyczne mogą mieć różny kształt: owalny, podłużny, sześcienny, walcowaty lub gwiaździsty.

  • Komórki eukariotyczne różnią się wielkością. Większość z nich ma wielkość kilku mikrometrów, jednak niektóre komórki zwierzęce, np. komórki nerwowe i włókna mięśniowe, czy włókna niektórych roślin osiągają kilkadziesiąt centymetrów długości.

  • Kształt i wielkość komórki zależą od jej funkcji.

Kształty komórek eukariotycznych
Kształty komórek eukariotycznych

Podoba Ci się? Załóż konto!

Wszystkie lekcje, fiszki, quizy, filmy i materiały dodatkowe są dostępne po zalogowaniu.