Podoba Ci się dlaucznia.pl? Możesz kupić dostęp na rok już od 7,70 zł za jeden przedmiot

Czym są fazy rozwoju demograficznego?

Fazy rozwoju demograficznego pokazują, jak się zmienia w czasie dane społeczeństwo pod względem:
  • Każde społeczeństwo na świecie podlega zmianom faz demograficznych.

  • Każde społeczeństwo znajduje się aktualnie w jakiejś fazie rozwoju demograficznego.

  • Fazy demograficzne w poszczególnych społeczeństwach mają inną długość trwania, a ich zmiany przebiegają w różnym tempie.

  • Fazy rozwoju demograficznego tworzą model przejścia demograficznego (inaczej teorię rozwoju demograficznego).

Liczba faz rozwoju demograficznego

Wyróżnia się 5 faz rozwoju demograficznego:

I – przedtransformacyjna,

II – początek transformacji,

III – intensywna transformacja,

IV – późna transformacja,

V – regres demograficzny.

Fazy rozwoju demograficznego – schemat

Fazy rozwoju demograficznego przedstawia się na osi czasu w postaci wykresów liniowych, które pokazują:

  • współczynnik urodzeń,
  • współczynnik zgonów,
  • liczbę ludności.

Poszczególne fazy są opisywane rzymskimi cyframi nad wykresami – jak niżej.

Dodatkowo między wykresami współczynnika urodzeń i współczynnika zgonów zaznacza się konkretne obszary, które pokazują:

Fazy rozwoju demograficznego na wykresie
Fazy rozwoju demograficznego przedstawione na wykresie
Fazy zostały oznaczone rzymskimi cyframi nad wykresem.

Fazy rozwoju demograficznego – opis

Faza I – przedtransformacyjna

Cechy

  • Wysokie współczynniki urodzeń i zgonów.

  • Średnia długość życiabardzo krótka (poniżej 45 lat).

  • Niewielka liczba ludności.

Gdzie obecnie?

Społeczeństwa o niskim poziomie rozwoju gospodarczego, np. plemiona Amazonii, koczownicze ludy Afryki.

Faza II – początek transformacji

Cechy

  • Powolny spadek współczynnika zgonów, ale utrzymujący się wysoki współczynnik urodzeń.

  • Coraz większy przyrost liczby ludnościpoczątek eksplozjii demograficznej.

  • Średnia długość życia się wydłuża (45–65 lat).

Gdzie obecnie?

Społeczeństwa krajów afrykańskich, takich jak: Niger, Mali, Uganda.

Faza III – intensywna transformacja

Cechy

  • Powolny spadek współczynnika urodzeń, spadek współczynnika zgonów, który utrzymuje się na niskim poziomie.

  • Duży wzrost liczby ludności (eksplozja demograficzna).

  • Dolna granica średniej długości życia się wydłuża (55–65 lat).

Gdzie obecnie?

Społeczeństwa lepiej rozwiniętych krajów Afryki, np. Maroka, oraz niektóre kraje Azji i Ameryki Łacińskiej.

Faza IV – późna transformacja

Cechy

  • Niski współczynnik urodzeń, utrzymujący się na niskim poziomie współczynnik zgonów.

  • Liczba ludności rośnie bardzo powoli.

  • Średnia długość życia wydłuża się (powyżej 65 lat).

Gdzie obecnie?

Społeczeństwa krajów Azji (np. Chiny, Tajlandia) oraz Ameryki Południowej (np. Brazylia, Argentyna).

Faza V – regres demograficzny

Cechy

  • Większy spadek współczynnika urodzeń niż współczynnika zgonów.

  • Może występować ujemny przyrost naturalny.

  • Możliwy ubytek ludności (regres demograficzny).

Gdzie obecnie?

Społeczeństwa wielu krajów Europy (np. Niemiec, Włoch, Litwy, Ukrainy).

Struktura wieku i płci w poszczególnych fazach

  • W każdej fazie rozwoju demograficznego jest inna struktura wieku i płci społeczeństwa. Dlatego dla każdej fazy jest charakterystyczna inna piramida wieku i płci społeczeństwa.

  • Wraz z kolejnymi fazami: 

    piramida jest coraz wyższa, bo ludzie żyją coraz dłużej
    zmniejsza się podstawa piramidy, bo rodzi się coraz mniej dzieci,
    stopniowo poszerza jej szczyt, bo przybywa ludzi starszych.

Piramidy wieku i płci w kolejnych fazach rozwoju demograficznego
Piramidy wieku i płci w kolejnych fazach rozwoju demograficznego

Eksplozja demograficzna – przyczyny i skutki

Przyczyny:

  • zmniejszanie się liczby zgonów na skutek poprawy poziomu higieny i rozwoju medycyny,

  • wzrost produkcji żywności,

  • powszechny model rodziny wielodzietnej uwarunkowany głównie kulturowo i religijnie,

  • duży udział kobiet w wieku rozrodczym (15–49 lat) w społeczeństwie,

  • niski poziom wykształcenia kobiet oraz rzadkie podejmowanie przez nie pracy zawodowej,

  • zakładanie rodzin w młodym wieku.

Skutki:

  • duży przyrost liczby ludności,

  • zubożenie społeczeństwa,

  • przeludnienie wsi oraz masowe migracje do miast,

  • powstawanie i rozrastanie się dzielnic nędzy w miastach,

  • niemożność zaspokojenia przez państwo różnych potrzeb społeczeństwa, np. w zakresie ochrony zdrowia,

  • problemy z wyżywieniem ludzi.

Regres demograficzny – skutki

  • Postępujące starzenie się ludności.

  • Trudności z zapewnieniem świadczeń zdrowotnych i społecznych osobom starszym.

  • Brak młodych ludzi na rynku pracy.

  • Konieczność otwarcia się na imigrantów, by uzupełnić braki na rynku pracy.

Lubisz naukę z dlaucznia.pl? Odbierz swój rabat na dostęp nielimitowany i korzystaj ze wszystkich przedmiotów za jedyne
7.70 -30%
7,70zł/przedmiot
Cena za całość: 69,30 zł
Podoba Ci się dlaucznia.pl? Możesz kupić dostęp na rok już od 7,70 zł za jeden przedmiot