Podoba Ci się dlaucznia.pl? Możesz kupić dostęp na rok już od 8,25 zł za jeden przedmiot

Przyczyny wojny trzydziestoletniej

Przyczyny wojny trzydziestoletniej:
  • konflikty religijne na terenie Rzeszy:
    • protestanccy władcy zaczęli dążyć do uniezależnienia się od katolickich Habsburgów,
    • państwa protestanckie zawarły tzw. Unię Protestancką (1608 r.), a katolickie tzw. Ligę Katolicką (1609 r.),
  • rywalizacja francusko-habsburska.

Przebieg wojny trzydziestoletniej

Wojna trzydziestoletnia toczyła się głównie na terenie Rzeszy.
  • Strony w wojnie trzydziestoletniej:
    • protestanci (Unia Protestancka) wraz z sojusznikami – m.in. Szwecją, Niderlandami i katolicką Francją,
    • katolicy (Liga Katolicka) wraz z sojusznikami – Cesarstwem, Hiszpanią.
  • Podczas wojny trzydziestoletniej niektóre państwa czasowo popierały raz jedną, raz drugą stronę (np. Saksonia lub Brandenburgia).

Okres czeski (1618–1624)

Wojna trzydziestoletnia rozpoczęła się w Czechach (znajdowały się w granicach Cesarstwa).
  • W 1609 r. protestanci z Czech otrzymali od cesarza Rudolfa II dokument gwarantujący swobodę wyznaniową (tzw. list majestatyczny), lecz jego postanowienia były naruszane.
  • W 1618 r. czescy protestanci wyrzucili przez okno cesarskich namiestników – tzw. defenestracja praska. Wydarzenie to zapoczątkowało wojnę trzydziestoletnią.
  • W Czechach wybuchło powstanie – ogłoszono detronizację cesarza, a nowym władcą wybrano protestanta Fryderyka V Wittelsbacha (elektora Palatynatu Reńskiego).
  • W 1620 r. oddziały protestantów przegrały w bitwie pod Białą Górą.
  • Czesi ponieśli dotkliwe konsekwencje przegranego powstania:
    • część szlachty i arystokracji pozbawiono majątków,
    • protestanci utracili większość praw i często musieli wybierać pomiędzy zmianą wyznania na katolicyzm lub emigracją,
    • Królestwo Czech straciło autonomię.

Okres duński (1624–1629)

W reakcji na wzmocnienie pozycji katolików w 1624 r. do Rzeszy wkroczył duński król Chrystian IV.
  • Duńskie wojska poniosły klęski w starciach z katolicką armią, którą dowodził Albrecht von Wallenstein.
  • W 1629 r. zawarto pokój w Lubece Dania zatrzymała swoje dotychczasowe posiadłości, ale zobowiązała się nie ingerować w sprawy Rzeszy.

Okres szwedzki (1630–1635)

W 1630 r. wojska protestanckiej Szwecji, pod dowództwem króla Gustawa II Adolfa, wkroczyły do Rzeszy.
  • Szwedzi odnosili znaczące zwycięstwa.
  • W 1631 r. katolickie wojska zajęły i zniszczyły Magdeburg, dokonując rzezi jego mieszkańców.
  • W 1632 r. podczas bitwy pod Lützen zginął Gustaw II Adolf. Jego następcy zaczęli ponosić klęski.
  • W 1635 r. zawarto pokój w Pradze, który umocnił pozycję katolików.
Portret szwedzkiego króla Gustawa II Adolfa, który zginął w bitwie pod Lützen w 1632 r. fotografia
Portret szwedzkiego króla Gustawa II Adolfa, który zginął w bitwie pod Lützen w 1632 r.

Okres francuski (1635–1648)

W 1635 r. Francja włączyła się do wojny trzydziestoletniej w związku z rosnącą pozycją Habsburgów.
  • Ograniczone działania prowadzili też Szwedzi.
  • W 1643 r. w bitwie pod Rocroi (pogranicze Francji i hiszpańskich Niderlandów) Francuzi pokonali wojska hiszpańskie i zaatakowali Saksonię (sojusznika Cesarstwa).
  • W 1645 r. w bitwie pod Jankovem (Czechy) Szwedzi pokonali wojska cesarskie.
  • Kolejne francuskie zwycięstwa przyniosły zawarcie pokoju.

Pokój westfalski

Pokój westfalski zakończył wojną trzydziestoletnią. Został podpisany jesienią 1648 r.
  • Postanowienia pokoju westfalskiego:
    • Francja zyskała Alzację i kilka miast na pograniczu z Rzeszą,
    • Szwecja, Saksonia i Brandenburgia uzyskały nabytki terytorialne,
    • poszczególne państwa Rzeszy mogły prowadzić samodzielną politykę zagraniczną, niezależną od cesarza,
    • Habsburgowie uznali niezależność Republiki Zjednoczonych Prowincji (Niderlandów) i Szwajcarii,
    • postanowienia pokoju augsburskiego zastosowano również wobec kalwinistów.

Skutki wojny trzydziestoletniej

Skutki wojny trzydziestoletniej:
  • osłabienie pozycji cesarza w Rzeszy,
  • wzmocnienie pozycji Francji i Szwecji,
  • wysokie straty ludzkie w wyniku działań wojennych, głodu, epidemii – ok. 15–20% ludności Rzeszy,
  • ogromne zniszczenia materialne,
  • koniec wojen religijnych na ziemiach niemieckich.
Lubisz naukę z dlaucznia.pl? Odbierz swój rabat na dostęp nielimitowany i korzystaj ze wszystkich przedmiotów za jedyne
8.25 -25%
8,25 zł/przedmiot
Cena za całość: 74,25 zł
Podoba Ci się dlaucznia.pl? Możesz kupić dostęp na rok już od 8,25 zł za jeden przedmiot