Podoba Ci się dlaucznia.pl? Możesz kupić dostęp na rok już od 8,25 zł za jeden przedmiot

Przemiany pary wodnej zawartej w powietrzu

Powietrze zawiera parę wodną. Zawartość pary wodnej w powietrzu to wilgotność.

Para wodna znajdująca się w powietrzu – w zależności od jego temperatury – może przejść 2 rodzaje przemian:

  • w dodatniej temperaturze – para wodna ulega kondensacji (skropleniu) → powstają krople wody zawieszone w powietrzu,

  • w ujemnej temperaturze – para wodna ulega resublimacji → powstają zawieszone w powietrzu kryształki lodu.

Z kropel wody oraz kryształków lodu zawieszonych wysoko nad powierzchnią ziemi powstają chmury.

Gdy kondensacja pary wodnej zachodzi tuż nad gruntem → powstaje mgła.

Co to są opady atmosferyczne?

Opady atmosferyczne to cząstki w stanie ciekłym (krople wody) lub stałym (kryształki lodu), które:

  • powstały w atmosferze wskutek przemian pary wodnej (kondensacji lub resublimacji),
  • opadają na powierzchnię ziemi.

Jak powstają opady atmosferyczne?

Opady atmosferyczne powstają z kropel wody i kryształków lodu, które znajdują się w chmurach:

  1. krople wody i kryształki lodu zderzają się ze sobą i się łączą → stają się coraz większe i cięższe,
  2. gdy stają się zbyt ciężkie, aby unosić się w powietrzu → spadają na ziemię. 

Rodzaje opadów atmosferycznych

Rodzaje opadów atmosferycznych

  • w stanie ciekłym:
    • deszcz,
    • mżawka;
  • w stanie stałym (lód):
    • śnieg,
    • grad,
    • krupa śnieżna.

Zróżnicowanie opadów atmosferycznych na Ziemi

Zróżnicowanie opadów atmosferycznych na Ziemi zachodzi pod wpływem 5 czynników.

1. Cyrkulacja atmosferyczna na Ziemi, w tym:

  • rozmieszczenia układów niskiego i wysokiego ciśnienia atmosferycznego,
  • powietrze, które krąży między układami barycznymi.

Układy niskiego ciśnienia sprzyjają powstawaniu chmur i opadów atmosferycznych.

Przykład: okolice równika.

Układy wysokiego ciśnienia utrudniają powstawanie chmur i opadów.

Przykład: obszary zwrotnikowe i okołobiegunowe.


2. Wysokość nad poziomem morza

  • Wraz ze wzrostem wysokości temperatura powietrza obniża się średnio o 0,6°C co 100 m.
  • W chłodnym powietrzu para wodna szybciej ulega kondensacji, dlatego częściej powstają chmury i dochodzi do opadów.
  • Takie warunki panują w górach, gdzie występują większe opady niż na sąsiadujących z nimi nizinach.

3. Rzeźba terenu

  • Rzeźba terenu wpływa na opady przede wszystkim w górach.
  • Obszary górskie są barierą dla wilgotnych mas powietrza, dlatego po dwóch stronach obszaru górskiego obserwuje się znaczne różnice w ilości opadów.

Przykład: Góry Skandynawskie (zob. GIF). 

Opady w górach 1. Napływają ciepłe i wilgotne masy powietrza. 2. Góry wymuszają wznoszenie się powietrza. 3. Następuje kondensacja pary wodnej, powstają chmury, a z nich – opady. 4. Suche masy powietrza opadają po drugiej stronie gór.
Opady wywołane wymuszonym przez góry wznoszeniem się powietrza.

4. Odległość od mórz i oceanów

  • W miarę oddalania się od mórz i oceanów ilość opadów maleje.
  • Na wybrzeżach → wyższe roczne sumy opadów.
  • W głębi lądu → niższe roczne sumy opadów.

Przykład: zróżnicowanie rocznej sumy opadów w Europie:

  • wybrzeża Atlantyku – prawie 1400 mm,
  • w środkowej części Europy – niespełna 600 mm,
  • na wschodnich krańcach Europy – ok. 300 mm.

5. Prądy morskie

  • Ciepłe prądy morskie → wzrost wilgotności powietrza i wyższe opady.
  • Zimne prądy morskie → zmniejszanie wilgotności powietrza i niższe opady.

Przykład: różne roczne sumy opadów na wschodnim i zachodnim wybrzeżu Ameryki Płd.

Wpływ prądów morskich na opady w Ameryce Płd. Prądy morskie, Antofagasta 2 mm rocznie, Rio de Janeiro 1101 mm rocznie
W Rio de Janeiro opady są wyższe, bo w pobliżu płynie ciepły Prąd Brazylijski. W Antofagaście opady są znacznie niższe, ponieważ płynie tam zimny Prąd Peruwiański.

Rozmieszczenie opadów na Ziemi

Roczna suma opadów na Ziemi Mapa. Rozmieszczenie opadów na Ziemi.
Obszary o najwyższych i najniższych sumach opadów Obszary o najwyższych i najniższych sumach opadów

Co to są osady atmosferyczne?

Osady atmosferyczne to cząstki w stanie ciekłym lub stałym, które osadzają się na ziemi lub na obiektach znajdujących się nad powierzchnią ziemi.

Jak powstają osady atmosferyczne?

Osady atmosferyczne powstają na różne sposoby.

1. Z pary wodnej zawartej w powietrzu, która przechodzi przemiany fizyczne. 

  • Wskutek kondensacji pary wodnej, która osadza się na trawie i niskich przedmiotach, powstaje rosa
  • Wskutek resublimacji pary wodnej powstaje szron → na trawie i niskich obiektach.

2. Z kropelek mgły (efekt kondensacji pary wodnej), które zamarzają, powstaje szadź → na krzewach, drzewach i wysokich obiektach.

3. Z deszczu lub mżawki, które gwałtownie zamarzają na zimnej powierzchni → gołoledź.

Lubisz naukę z dlaucznia.pl? Odbierz swój rabat na dostęp nielimitowany i korzystaj ze wszystkich przedmiotów za jedyne
8.25 -25%
8,25 zł/przedmiot
Cena za całość: 74,25 zł
Podoba Ci się dlaucznia.pl? Możesz kupić dostęp na rok już od 8,25 zł za jeden przedmiot